وبلاگ آبیات: هر مراسم و آئینی برای ماندگاری اش، نیازمند بقای دو شاخصه مهم خویش است. یکی محتوا ی آن(ماهیت) است و دیگری شکل (یا فرم) آن.

یک مقایسه ساده بین دو آئین بزرگ ایرانی، یعنی "محرم" و "نوروز" می تواند نکات بسیاری را برای ما روشن کند. آئین عزاداری محرم در هر دو شاخصه، هنوز – تا حدود زیادی- سرزنده و شاداب است. ماهیت آن به دلیل ارتباطش با حماسه امام حسین ع و شهادت جمعی از فرزندان و یاران پیامبر خدا، تنها چند سال پس از درگذشت او، در راه ایده ای ناب، هنوز که هنوز است زنده و شاداب است. عاشورای حسین، هنور هم حرارت در دل مومنان و دوستداران پاکی و نجابت می افکند و آنها را لبریز از شور و شیدایی می کند. در بطن داستان عاشورا نیز دانستنی ها و کشف و شهود هایی وجود دارد که می تواند، تا مدتهای مدیدی غواصان اندیشه را سیراب نماید.  در قسمت فرم و شکل نیز، آئین محرم سرآمد و پویاست. فرمِ مراسمِ محرم، مجموعه ای از حرکتهای شورانگیز و سمبلیک، عزاداریهای دسته جمعی و هیات های گروهی فراوان است. مراسم محرم، نه در پستوی خانه ها، بلکه در تکایا و حسینیه ها با حضور افراد بسیاری شکل می گیرد و گرامی داشته می شود. این امر به ماندگاری و صلابت بیشتر آن در صحنه اجتماعی کمک می کند.   

اما نوروز!

متاسفانه نوروز در هر دو بخش "محتوا و فرم" ضعفهای جدی دارد. هنوز که هنوزه، ماهیت، خاستگاه و فلسفه نوروز به درستی تبیین نشده است. خیلی ها که مایلند به هر چیزی، صبغه ای از مذهب و دین بدهند، با بیان کلمه "نورزو"، حدیثی از امام صادق ع را پیش می کشند تا صواب بودن انجام مراسم نوروز را توجیه کنند و برایش حجت شرعی دست و پا نمایند!

 مراسم نوروز در ایران، بر خلاف نوروز در کشورهای همسایه، تنها در حد پرحرفی مجریان تلویزیون، دعوت از هنرپیشه ها و افراد معروف به سیما، دیدن فیلمهای سینمایی و در بهترین حالت، رفتن به دید و بازدیدهای خویشاوندی مانده است و هیچ نشانی از جشنواره های دسته جمعی و ملی، که انبوهی از مردم آن را به صورت خودجوش شکل دهند، در آن نیست.

فقدان "جشن های خیابانی و میدانی دسته جمعی" "حرکتهای اجتماعی"  و "کاروانهای شادی" در شهرها و روستاها به شدت به فرم و شکل آئین نوروز آسیب زده و آن را از حرکتی سمبلیک اجتماعی، دسته جمعی و ملی –ایران به تطیلاتی طولانی و ملاآور تبدیل کرده است. تفاوت مراسم پرشور سوگواری محرم با  آئین بی حال نوروز در ایران نیز، در همین نکته نهفته است.

فقدان فرم مطلوب برای آئین نوروز در دراز مدت سبب انزجار و دوری جوان از تعطیلات طولانی و کسالت بار "نوروز" شده و آن را از جذبه خواهد انداخت.

نمی دانم! شاید عده ای به عمد سعی در پررونق کردن ایام "سوگواری و تعزیه" و در مقابل به کسادی کشاندن "جشن و شادی مردم" در نوروز و ایام دیگر سال دارند. اتفاقی که متاسفانه تا حدود زایدی واقعیت داشته و تاثیر آن را می توان به ویژه در "ناامیدی" "وازدگی" و "بیحالی" مردم در کوچه و خیابان دید. تاثیر نامبارکی که باعث تحلیل "نیروی اجتماعی" و کاستن از شور و توانایی مردم در صحنه کار و تلاش شده و می شود.

به هر حال نوروزتان مبارک!